Stadsverwarming: wat is het en hoe werkt het?

Wat is stadsverwarming?

Stadsverwarming (ook wel stadswarmte of warmtenet genoemd) is een manier om warm water in huis te gebruiken. Om je huis mee te verwarmen en warm water uit de kraan te krijgen. In een centrale warmtebron in je woonwijk wordt via leidingen warm water naar huizen en gebouwen getransporteerd. Stadsverwarming is dus een alternatief voor een cv-ketel.

Hoe werkt stadsverwarming?

Stadsverwarming maakt vooral gebruik van restwarmte die anders verloren zou gaan. Deze warmte wordt via een ondergronds leidingnet naar een warmteoverdrachtstation gebracht. Van daaruit wordt water opgewarmd en vervoerd naar aangesloten woningen en gebouwen. Afgekoeld water stroomt weer terug en wordt opnieuw verwarmd.

Hoe wordt het water opgewarmd?

Om het water op te warmen wordt in de eerste plaats restwarmte gebruikt. Denk aan warmte die vrijkomt in een fabriek, elektriciteitscentrale, een datacenter of vanuit afvalverbranding. Deze warmte gaat normaal verloren, maar wordt door het warmtenet gebruikt om water te verwarmen. Lekker duurzaam!

Als er meer vraag dan aanbod is, worden er andere technieken gebruikt. In sommige wijken worden zonnecollectoren, biomassacentrales of warmtepompen ingezet om het water duurzaam te verwarmen. De rest wordt meestal verwarmd met gas.

Hoe werkt stadsverwarming in huis?

Een woning met stadswarmte heeft geen cv-ketel of warmtepomp nodig. Warm water komt via een leiding de woning in, zodat je het meteen kunt gebruiken. Het komt direct uit de kraan, of gaat naar je radiatoren of vloerverwarming om je woning te verwarmen. Bij de meeste aanbieders wordt een warmtemeter geïnstalleerd in de meterkast. Deze meter houdt bij hoeveel je verbruikt. Zo betaal je alleen voor jouw deel. 

Verder werkt het hetzelfde als bij een huis zonder stadswarmte. Met de thermostaat regel je de verwarming. Stadsverwarming aanzetten en uitzetten hoeft dus niet, dat gaat allemaal vanzelf.

Heb ik stadsverwarming in huis?

Heb je geen elektrische warmtepomp, cv-ketel, boiler of een geiser in huis? En is er geen algemene ruimte in je complex waar één ketel voor alle woningen staat? Dan is de kans groot dat je stadsverwarming hebt. Daar ontvang je dan ook een energierekening voor.

Hebben woningen met stadsverwarming een gasaansluiting?

Soms wel. Je kunt stadsverwarming en een gasaansluiting hebben. In oudere woningen wordt bijvoorbeeld soms nog gekookt op gas. Al kiezen veel mensen ervoor om van het gas af te gaan en elektrisch te koken. Door het afsluiten van je gasaansluiting bespaar je dan zo'n € 250 per jaar. Ook is koken op elektriciteit goedkoper dan op gas. Snel terugverdiend dus.

Hoe duurzaam is een warmtenet?

Stadswarmte gebruikt voor een deel warmte die anders wordt afgevoerd en verloren gaat. In de nieuwe Wet collectieve warmte (Wcw), die op 2 juli 2025 is aangenomen door de Tweede Kamer, staat dat restwarmte zoveel mogelijk benut moet worden, als dat technisch haalbaar is.

Toch is alleen restwarmte vaak niet voldoende. Er moet dan bijgestookt worden om aan de vraag te voldoen. In veel wijken worden daar nog altijd fossiele brandstoffen voor gebruikt. Daar is dus nog winst te behalen.

Gelukkig zijn er verschillende interessante ontwikkelingen op dit gebied en partijen die goed bezig zijn. Zoals:

• WarmtelinQ: Een ondergrondse leiding waarmee warmte uit de Rotterdamse haven 120.000 huizen en bedrijven in Zuid-Holland duurzaam verwarmt.

• Trias Westland: Dit aardwarmteproject levert duurzame warmte aan glastuinbouw en woningen.

• Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en Eneco: Deze partijen gebruiken restwarmte uit gezuiverd afvalwater van Utrecht om zo’n 20.000 woningen duurzaam te verwarmen.

• Mijnwater Heerlen: Een innovatief warmtenet dat gebruikmaakt van water uit voormalige mijngangen om woningen en gebouwen duurzaam te verwarmen en te koelen.

Wat kost stadsverwarming?

Stadswarmte wordt aangeleverd door bedrijven.

• Hier betaal je vaste kosten voor. Deze kosten dekken de transportkosten, servicekosten en de kosten voor aanleg en onderhoud van het warmtenet.

• Daarnaast betaal je verbruikskosten. Hoe meer je verbruikt, hoe meer je betaalt. Waterverbruik en verwarming staan samen als gigajoule (GJ) op je energierekening. Eén GJ staat gelijk aan 32,68 m³ aardgas.

Goed om te weten: de ACM (Autoriteit Consument en Markt) bepaalt de maximumtarieven voor stadswarmte. Daarbij vinden ze dat je met een warmtenet nooit meer hoeft te betalen dan wanneer je energie via een energieleverancier zou krijgen. Dit heet de Niet Meer Dan Anders-regeling (NDMA). In de berekening wordt niet alleen gekeken naar energietarieven, maar ook naar kosten voor aankoop en onderhoud van een cv-ketel.

Er is een warmtenet in mijn wijk. Moet ik meedoen?

Dat is afhankelijk van je situatie:

• Je huurt en je woning is al aangesloten: dan kun je meestal niet zelf besluiten om te stoppen met stadsverwarming. De aansluiting loopt via de verhuurder.

• Je koopt een woning die al is aangesloten: dan neem je de aansluiting over. Afkoppelen mag alleen als je een even duurzaam alternatief hebt, zoals een eigen warmtepomp, én als het warmtenet dat toestaat. Houd rekening met afsluitkosten. Zie verderop in dit artikel voor meer informatie.

• Er komt een nieuw warmtenet in je wijk: dan krijg je als eigenaar een aanbod om mee te doen. Maar het is niet verplicht. In de toekomst verandert dit wellicht: gemeenten mogen wijken aanwijzen die helemaal aardgasvrij worden. Bewoners moeten dan kiezen tussen een aansluiting op het warmtenet of zelf een duurzaam alternatief regelen.

• Je koopt een nieuwbouwwoning op een plek met een warmtenet: bij nieuwbouwprojecten wordt de warmtevoorziening vooraf geregeld door de ontwikkelaar. Als er al een warmtenet ligt of komt, wordt de woning daar standaard op aangesloten. Je kunt dan niet zelf kiezen voor een andere warmtebron.

Hoe kan ik stadsverwarming aanvragen?

Heeft je huis nog geen stadswarmte, maar is dit wel een optie? Bijvoorbeeld omdat je een huis gekocht hebt en de vorige eigenaar deed niet mee? Dan kun je je woning alsnog laten aansluiten.

1. Check op de Warmtemap of er een warmtenet aanwezig is in jouw wijk en welke warmteleverancier deze beheert.

2. Doe een aanvraag bij de warmteleverancier. Zij doen een technische check en brengen een offerte uit.

3. Na akkoord leggen ze een leiding naar je huis en maken je aansluiting in de meterkast gereed.

De eenmalige aansluitkosten liggen meestal rond € 3.000 tot € 5.000 (meer als de leiding verder weg ligt). Dat is niet niks. Maar gelukkig kun je gebruikmaken van de ISDE-subsidie, waarmee je tot € 3.775 terugkrijgt in 2026. Daarna betaal je vaste en variabele warmtekosten per jaar.

Wat als ik geen stadsverwarming meer wil?

Als je nu stadsverwarming hebt, kun je meestal niet zomaar stoppen. Dat heeft ermee te maken dat er in wijken met stadswarmte meestal geen gasleidingen liggen. Opzeggen kan daarom alleen als je een duurzaam alternatief hebt, zoals een warmtepomp. 

Hou er ook rekening mee dat afsluiting kosten met zich meebrengt. Deze kunnen per leverancier verschillen. Denk aan ongeveer € 500 voor een tijdelijke afsluiting (van 2 jaar) en € 5000 voor definitief afsluiten.

Hoe kan ik energie besparen met stadsverwarming?

Heb je stadsverwarming en wil je je energierekening verlagen?

In principe werkt dat op dezelfde manier als met een cv-ketel of warmtepomp: minder energie verbruiken.

• Zet je thermostaat een graad lager.

• Verwarm alleen als je thuis en wakker bent.

• Verwarm alleen de ruimtes die je gebruikt.

• Zorg voor goede isolatie. Professionele isolatie, maar denk ook aan DIY-oplossingen zoals dikke gordijnen, een brievenbusborstel, tochtstrips en radiatorfolie.

Lees verder: Onze beste bespaartips voor elk type contract

Verder zijn er helaas geen specifieke tips voor stadsverwarming. Je kunt de bron namelijk niet beïnvloeden, zoals je met een cv-ketel wel kan. Die kan je bijvoorbeeld op de eco-stand zetten of een lagere aanvoertemperatuur instellen. Dat kan bij stadsverwarming niet.

Zijn zonnepanelen en stadsverwarming een interessante combinatie?

Jazeker! Door stadsverwarming heb je in principe geen gas meer nodig in huis. Maar nog wel stroom. Vaak zelfs meer, omdat je vaak ook kookt op stroom. Met zonnepanelen wek je zelf groene stroom op om in huis te verbruiken. Ze zijn dus juist een goede aanvulling op stadswarmte.

Hoeveel huizen in Nederland zijn aangesloten?

Het aantal woningen dat aangesloten is op stadsverwarming groeit ieder jaar. Momenteel gaat het om ongeveer 574.000 woningen. Dat is ongeveer 7% van het totale woningaanbod in Nederland.

Vooral in grote steden met veel woningen per m² is het een goede oplossing. Zoals Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Eindhoven. Het warme water kan dan snel verplaatst worden, zonder dat er al te veel warmte verloren gaat. Op de website van je gemeente lees je of er in jouw wijk ook een warmtenetwerk ligt of dat die er binnenkort komt.

Je warmteleverancier kun je niet kiezen. Daar is er maar één van per wijk. Maar je stroomleverancier kun je wel zelf kiezen. Bij Vandebron gaan we voor 100% groene stroom in Nederland. Doe je mee? Bereken hier je tarieven.